home
Hemonycarillons, een ongekende muzikale schoonheid
Door: Frits Reynaert 
Al eeuwenlang verklanken de carillons de verbondenheid van de Enkhuizers met ‘hun’ stad. Men wordt begroet door de muziek die van de torens klinkt. Dat wordt ook benadrukt in het eerste couplet van het ‘Enkhuizer volkslied’. Zonder ‘onze carillons’ zou Enkhuizen Enkhuizen niet zijn.

De Hemony carillons te Enkhuizen
De twee Hemony carillons die de stad Enkhuizen rijk is, dateren beide uit de 17e  eeuw, toen Enkhuizen op het hoogtepunt van haar bloei was. Francois en Pieter Hemony waren beroemde klokkengieters, daar zij als eersten, en lange tijd als enigen, in staat waren een welluidende klokkenreeks samen te stellen. Amsterdam, Utrecht en Enkhuizen zijn de enige steden ter wereld waar men meerdere van deze, historisch waardevolle, klokkenspelen vindt. De carillons bevinden zich in twee beeldbepalende torens, n.l. de Zuider- of Sint Pancrastoren en de Drommedaris. In de Zuidertoren vindt men een zware beiaard met een sonore, "bronzen" klank, in de Drommedaris een lichte beiaard met een klank die vaak als "tinkelend als van zilver" omschreven wordt.


De Zuider- of Sint Pancrastoren
In 1648 ontvingen de gebroeders Hemony de opdracht tot het vervaardigen en plaatsen van een nieuw klokkenspel van twee octaven, ter vervanging van het toen aanwezige kleine klokkenspel van Van Wou uit 1524. In 1662/1674 werd de beiaard door Hemony tot drie octaven uitgebreid. Bij de restauratie van 1936 werd de beiaard uitgebreid van drie tot drie en een half octaaf en in 1955 tot vier octaven. Bij de grondige restauratie van toren en beiaard in 1992, werd de klokop-stelling teruggebracht naar het principe van de oude Hemony-beiaard. De speelcabine, de "tractuur" van het automatische- en het handspel, het stokkenklavier en de beiaardbank werden vernieuwd. Het gehele bovenste octaaf werd vernieuwd en uitge-breid. Eveneens werden er twee grote klokken gegoten en toegevoegd aan de beiaard. De grootste klok in de toren (a, aangesloten als g) werd in 1991 gegoten als vervanging van een in 1936 verwijderde Van Wou klok uit 1523. Deze klok heeft een diameter van 183 cm. en weegt 3490 kg. Er hangt een klepel in van 75 kg.

De Zuidertorenbeiaard is met 52 klokken volledig toegerust voor gebruik in de huidige tijd en samen met de beiaard van de Grote Kerk te Hoorn de grootste beiaard van Noord-Holland.

Klokken in de Zuidertoren
Van de oorspronkelijke Hemony-beiaard zijn 20 klokken bewaard gebleven. 11 Klokken uit de jaren 1647/48/49 en 9 uit 1662/68/74. Klokken die later ter vervanging van bepaalde Hemony-klokken dienden en anno 1991 in de beiaard gehandhaafd zijn gebleven, zijn van Fremy (1697; 1x), Noorden en de Grave (1701; 1x), Van Bergen (1936; 3x), Eijsbouts (1955/57/58; 7x), Petit en Fritsen (1973; 1x). De 15 kleinste klokken dateren, evenals twee basklokken en een klok in het derde octaaf van 1991/92 (Eijsbouts).

De oudste klok draagt de naam Salvator en is in 1509 door G. Van Wou gegoten. Deze klok hangt drie verdiepingen onder de beiaard op de luidzolder, naast de "brandklok" van Hemony uit 1648. Deze laatste klok is als enige niet op de beiaard aangesloten.

De Drommedaris
In 1677 leverde P. Hemony hier het lichtste carillon dat hij ooit ver-vaardigde. Deze klokkenreeks omvatte twee octaven en werd verkre-gen door inruil van het Van Wou klokken-spel, dat in 1648 uit de Zuidertoren werd verwijderd en in 1657 in de koepel van de Drommedaris werd geplaatst. Hemony behield 3 van deze Van Wou klokken in het nieuwe carillon. In 1951 werd de zwaarste Van Wou klok uit de Drommedaris verwijderd en het carillon uitgebreid tot drie octaven.

Het carillon bevond zich reeds jaren in een zorgwekkende toestand toen in 1981 het initiatief werd genomen tot het organiseren van een inzamelingsactie onder de noemer "Anderhalve Ton voor het Carillon". Het actiecomité bracht binnen een tijdsbestek van vijf maanden, vanuit burgerij en bedrijfsleven van Enkhuizen, de benodigde anderhalve ton bij elkaar, waarna de opdracht tot restauratie gegeven kon worden. Daarmee kreeg de Drommedaris een harmonieuze beiaard van 39 klokken.

terms1terms2terms3terms3

companylogo
bruist.nu toerisme

De Star 32
1601 MH Enkhuizen

E: info@bruist.nu
I: enkhuizen.bruist.nu
clientinfobottom